Kanser ilacı bedelinin Kurumca karşılanması — farklı tarihli Kurum işlemleri ve derdestlik

Aşağıdaki metin, resmî kaynaktan alınan anonim karar metnidir; üzerinde değişiklik yapılmamıştır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi — 2025/3980 E., 2026/10 K.

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi (2024/2928 E., 2024/2836 K.)

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. İş Mahkemesi (2024/123 E., 2024/270 K.)

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile ilaç bedelinin Kurumca karşılanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya, Tıp Fakültesi Hastanesinde "Adenokarsinom Kanseri" teşhisi konulmuş, 2021 yılının Nisan ayında hastalığın tekrar nüksettiği anlaşılmış, kendisine "Adrenal Bez Malign Neoplazmı" teşhisi konulmuş, yapılan biyopside tekrar eden kanser türünün agresif olduğu anlaşılmış, doktoru tarafından ilgili etkin maddeli ilaçların kullanılması önerilmiş; İlaç Kullanım Raporu'nda söz konusu ilacın kullanılmasına karar verilmiş, ilgili ilacın 21 günde bir ve bir yıl süre ile kullanılması gerektiği belirtilmiştir. İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna yapılan başvuru neticesinde 23.03.2022 tarihli cevap yazısı ile adrenal bez malign neoplazmı tanısının tedavisinde ilgili etkin maddeli ilaç kullanımının uygun görüldüğü, başvurunun olumlu sonuçlandığı; ilacın bedelinin karşılanması için yeniden davalı Kuruma başvurulduğu, ancak SGK'nın 15.04.2022 tarihli cevabında Sağlık Uygulama Tebliği gerekçe gösterilerek ilacın ödemesinin yapılmayacağının bildirildiği belirtilerek; HMK m. 389 vd. gereği teminatsız ihtiyati tedbir ile ilacın tedavi boyunca SGK tarafından karşılanması ve Kurum işleminin iptali talep edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi; davacının kullandığı ilacın bedelinin kesintisiz karşılanması ve 15.04.2022 tarihli Kurum işleminin iptali talep edildiği, aynı mahkemenin 2022/46 E. sayılı dosyasının taraflarının, konusunun (Kurum işlemi iptali) ve sebebinin (ilaç bedelinin karşılanmaması) aynı olduğu, ilk dava dosyasının derdest olup istinaf aşamasında bulunduğu, HMK 114/1-ı hükmü uyarınca derdestliğin dava şartı haline getirildiği gerekçesiyle, ikinci davanın derdestlik dava şartı yokluğundan reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar: İlk Derece Mahkemesi kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri: Davacı vekili özetle; 2022/46 Esas sayılı dosyanın kesin hüküm veya derdestlik oluşturmadığını, iki ayrı Kurum işleminin iptalinin talep edildiğini, davaya konu ilacın müvekkilin hayatının devamı için zorunlu olduğunu, bugüne kadar satın almak zorunda kaldığı ve bedeli karşılanmayan ilaç bedellerinin tahsiline karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar: Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri: Davacı vekili özetle; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe:

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme: Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile tedavi giderinin Kurum tarafından karşılanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370. maddeleri ile 6100 sayılı Kanun'un ilgili madde hükümleridir.

3. Değerlendirme: Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesindeki sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Dosya kapsamından; davacı tarafından 15.04.2022 tarihli Kurum işleminin, derdestliğe esas teşkil ettiği ileri sürülen davada ise 18.01.2022 tarihli Kurum işleminin iptalinin talep edildiği; her bir davada ayrı tarihli, ayrı hukuki sonuç doğuran ve birbirinden bağımsız idari işlemlerin dava konusu edildiği anlaşılmaktadır. Derdestlik itirazının kabulü için her iki davada tarafların, dava konusunun ve dava sebebinin aynı olması zorunludur. Farklı tarih ve sayılı, ayrı iradelerle tesis edilmiş idari işlemlerin, sonuçları benzer olsa dahi aynı dava konusu sayılması mümkün değildir. Somut olayda işlemlerin tarih, sayı ve hukuki dayanaklarının farklı olduğu, her birinin ayrı iptal davasına konu edilebileceği açıktır. Mahkemece her bir Kurum işlemi yönünden ayrı ayrı hukuka uygunluk denetimi yapılması gerekirken derdestlik bulunduğu kabul edilerek davanın reddi, HMK'nın 114/1-i ve 115. maddelerindeki derdestlik şartlarının yanlış yorumlanması sonucunu doğurmuştur. Sonraki tarihli işlemin önceki davanın varlığı gerekçesiyle yargısal denetim dışında bırakılması hak arama özgürlüğünü zedeleyici niteliktedir. Bu itibarla derdestlik koşulları oluşmadığı halde davanın derdestlik nedeniyle reddi usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.